Quạt con cóc — cơn gió mát của những mùa hè tuổi thơ

Trưa hè, cả nhà trải chiếu xuống nền gạch cho mát. Ở góc phòng, chiếc quạt máy cũ rè rè quay đều, cần cổ ngỏng lên rồi chầm chậm quét ngang. Đứa trẻ nằm ngay trước luồng gió, thỉnh thoảng ghé sát miệng vào quạt để nghe tiếng "a…a…" của mình vỡ ra thành từng nhịp — niềm vui chẳng tốn gì của một buổi trưa không chịu ngủ.

"Ngày ấy, một luồng gió mát giữa trưa oi ả đã là điều quý; chiếc quạt trong nhà là niềm hãnh diện chẳng mấy khi nói thành lời."

Chiếc "quạt 35 đồng" của một thời khó khăn

Trong những chiếc quạt gắn với tuổi thơ nhiều thế hệ, quen thuộc hơn cả là chiếc quạt con cóc do Xí nghiệp Điện Cơ Thống Nhất làm ra từ những năm 1960. Người ta gọi nó là con cóc vì thân quạt chỉ gồm hai mảnh nhựa ốp vào nhau, bọc lấy lõi đồng bên trong, dáng thấp trông như chú cóc đang ngồi, bên dưới là chiếc đế sắt uốn cong chắc nịch.

Nhỏ gọn, chạy êm, lại mát, chiếc quạt ấy còn có một cái tên khác: "quạt 35 đồng". Con số đó nói lên nhiều điều, khi lương một người mới đi làm thời bao cấp cũng chỉ tầm 60 đồng. Quạt khan hiếm đến mức được phân về từng cơ quan, và không ít người phải gắp thăm may mắn mới mua được một chiếc mang về nhà.

Chiếc quạt tai voi thổi vù vù

Sang hơn con cóc là chiếc quạt tai voi, cái tên gọi theo ba cánh cao su to bản như đôi tai của chú voi. Đây là loại quạt đến từ Liên Xô, vỏ và đế đúc bằng gang, chạy khỏe và bền. Điều thú vị là dù không có lồng bảo vệ, cánh quạt bằng cao su mềm nên nhà có trẻ nhỏ vẫn yên tâm.

Một chiếc tai voi có giá cao gấp cả chục lần con cóc, nên trong nhà nó được xem như một tài sản đáng giá. Có nhà chỉ bật khi khách quý ghé chơi; tiếng quạt thổi vù vù giữa gian nhà, với người thời ấy, là cả một niềm hãnh diện.

Toys Uncle giữ lại tiếng quạt mùa hè

Những chiếc quạt cũ ấy giờ đã lùi dần vào ký ức, nhường chỗ cho máy lạnh và quạt đời mới. Nhưng tiếng rè rè quay đều và luồng gió của một trưa hè xưa thì vẫn ở đó, trong trí nhớ của những ai từng lớn lên bên chúng.

Toys Uncle giữ lại phong vị ấy trong một con tem nhỏ, tái hiện dáng quạt thân quen bằng sắc nâu socola trầm ấm. Từng chi tiết được in bằng công nghệ 3D rồi hoàn thiện thủ công, để một trưa hè tuổi thơ nằm gọn trong lòng bàn tay bạn.

Một vòng Việt Nam để sưu tầm

Tem Quạt máy thuộc bộ Một vòng Việt Nam — nơi những món đồ đời thường như dép tổ ong, bình thủy, chiếc xe máy hay ly mì gói lần lượt hiện lên thành từng con tem. Mỗi con tem là một chặng dừng chân; sưu tầm dần, bạn có trong tay một chuyến du hành thu nhỏ đi khắp miền ký ức Việt.

Đặt trên bàn, gắn lên tủ lạnh hay mang theo bên mình, con tem nhỏ giữ lại một phần tuổi thơ để bạn mang theo giữa dòng chảy hiện đại. Với người xa quê, đó là một góc quê nhà; với khách phương xa, đó là mảnh ghép ký ức và văn hoá Việt rất duyên để mang về làm quà.

Nếu bạn vừa quét mã từ con tem nhỏ trên tay

Rất có thể câu chuyện này đến với bạn từ chính con tem Quạt máy bạn đang cầm. Nếu vậy, cảm ơn bạn đã đọc tới đây — món nhỏ trên tay bạn giờ có thêm một mùa hè để kể.

Xem chi tiết Tem Quạt máy hoặc khám phá trọn bộ Một vòng Việt Nam. Muốn chọn quà hay sưu tầm dần cả bộ, nhắn Fanpage để tụi mình tư vấn nhé.

On a summer afternoon, the family would spread a mat over the cool tiled floor. In the corner, an old electric fan hummed as it turned, its neck tilting up before sweeping slowly across the room. A child would lie right in the path of the breeze, now and then pressing their mouth close to the fan to hear their own "aaah" break into a wobble — a free little joy of a nap time no one wanted to sleep through.

"Back then, a cool breeze on a sweltering afternoon was a small luxury; the fan in the house was a quiet source of pride."

The "35-đồng fan" of harder times

Among the fans woven into childhood memory, the most familiar is the con cóc — the "toad fan" — made by the Thống Nhất Electric Works from the 1960s. It earned its nickname from its shape: two plastic shells clamped over a copper core, sitting low and squat like a toad, on a sturdy bent-iron base.

Small, quiet and cooling, it went by another name too: the "35-đồng fan." That number said a lot, at a time when a new worker's monthly wage was only around 60 đồng. Fans were so scarce that they were rationed out to each work unit, and many people had to draw lots just for the chance to bring one home.

The tai voi fan and its whirring breeze

A step grander than the con cóc was the tai voi, or "elephant-ear" fan, named for its three wide rubber blades. Made in the Soviet Union with a cast-iron body and base, it ran strong and lasted for years. Curiously, though it had no protective cage, its soft rubber blades made it safe enough even for homes with small children.

A tai voi could cost ten times as much as a con cóc, so a household treated it as a real asset. Some families switched it on only when honoured guests came by; the sound of it whirring across the room was, for people of that era, something to be proud of.

Toys Uncle keeps the summer hum

Those old fans have slipped into memory now, giving way to air conditioners and sleek modern designs. Yet the steady hum and the breeze of a summer afternoon long ago are still there, in the minds of everyone who grew up beside them.

Toys Uncle keeps that feeling in a small stamp, recreating the familiar fan in a warm chocolate brown. Every detail is 3D printed and then finished by hand, so a childhood summer can rest in the palm of your hand.

An Around Vietnam set to collect

The Fan Stamp belongs to the Around Vietnam collection — where everyday things like foam sandals, the rose thermos, the family motorbike and a cup of instant noodles each become a little stamp. Every stamp is a stop along the way; collect them over time and you hold a miniature journey through Vietnamese memory.

On your desk, on the fridge or tucked in your bag, the little stamp keeps a piece of childhood for you to carry through modern life. For those far from home, it's a small corner of the homeland; for visitors, it's a charming piece of Vietnamese memory and culture to bring home as a gift.

If you just scanned the code on the little stamp in your hand

Chances are this story reached you from the very Fan Stamp you're holding. If so, thank you for reading this far — the little piece in your hand now has a summer to tell.

See the Fan Stamp or explore the whole Around Vietnam collection. Whether you're choosing a gift or collecting the set piece by piece, message our Fanpage and we'll be glad to help.